Το μουρουνέλαιο (cod liver oil) αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά συμπληρώματα διατροφής που έδιναν οι γονείς στα παιδιά για μια καλή και υγιή ανάπτυξη. Τι είναι όμως ακριβώς το μουρουνέλαιο, τι το διαφοροποιεί από τα κοινά ιχθυέλαια και ποια είναι οι ευεργετικές ιδιότητές του για την υγεία;

   Το μουρουνέλαιο, όπως υποδηλώνει και το όνομά του, είναι το έλαιο που προέρχεται από το ψάρι μουρούνα ή αλλιώς γνωστό ως γάδος. Η μουρούνα ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των μπακαλιάρων και ενδημεί κυρίως στις βόρειες θάλασσες. Το χαρακτηριστικό στοιχείο του μουρουνέλαιου είναι η έντονη μυρωδιά και για πολλούς η δυσάρεστη γεύση του.

Διατροφική αξία

   Θεωρείται μια εξαιρετική τροφή τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες. Αποτελεί πολύ καλή πηγή φυσικών πολυακόρεστων ωμέγα-3 λιπαρών οξέων σε μορφή τριγλυκεριδίων. Τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα αποτελούν από τα πιο μελετημένα συστατικά της τροφής. Τα πιο γνωστά είναι το EPA (εικοσιπεντανοϊκό οξύ) και το DHA (δοσοεξανοϊκό οξύ) τα οποία συμμετέχουν σε πολλά βιοχημικά μονοπάτια του οργανισμού και έχουν πολλές ωφέλιμες δράσεις. Επιπλέον, αποτελεί άριστη πηγή λιποδιαλυτών βιταμινών, αντιοξειδωτικής βιταμίνης Α καθώς και βιταμίνης D.

Διαφορές μουρουνέλαιου και ιχθυελαίων

   Η διαφορά από τα υπόλοιπα ιχθυέλαια είναι αρκετές τόσο όσον αφορά την προέλευση αλλά και την ποιότητα του ελαίου. Τα ιχθυέλαια προέρχονται από τον ιστό κυρίως ψαριών όπως είναι ο καρχαρίας, ο σολωμός ή ο τόνος ενώ το μουρουνέλαιο προκύπτει από την απόσταξη του συκωτιού της μουρούνας.

   Παρόλο που και τα δύο είδη ελαίων θεωρούνται πολύ καλές πηγές ωμέγα 3 λιπαρών οξέων, το μουρουνέλαιο έχει σχετικά μικρότερη συγκέντρωση των παραπάνω ωφέλιμων λιπαρών σε σχέση με τα ιχθυέλαια. Ωστόσο, λόγω του ότι προέρχεται από συκώτι, είναι πλούσιο στις λιποδιαλυτές βιταμίνες Α και D, στοιχεία που δεν παρουσιάζουν τα κοινά ιχθυέλαια. Επιπλέον χάρη στη βιταμίνη Α, που είναι μια αντιοξειδωτική βιταμίνη, τα ευαίσθητα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα προστατεύονται από οξείδωση και καταστροφή.

Μουρουνέλαιο & ιδιότητες

Οι κυριότερες ιδιότητες αποδίδονται στη σύνθεση του σε ωμέγα 3 λιπαρά οξέα σε συνδυασμό με τις δράσεις που προσφέρουν οι βιταμίνες. Συγκεκριμένα ωφελεί:

  • Καρδιαγγειακή προστασία (αθηροσκλήρωση)
  • Μείωση αρτηριακής πίεσης
  • Εγκεφαλική ανάπτυξη και πνευματική εκγρήγορση
  • Οστική υγεία
  • Διάθεση, κατάθλιψη και πνευματική υγεία
  • Αντιφλεγμονώδη δράση

Ωμέγα 3 και καρδιαγγειακή προστασία

   Το μουρουνέλαιο έχει πολλές προστατευτικές δράσεις απέναντι στην καρδιά και τα αγγεία. Πολλές μελέτες έδειξαν ότι τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα, ιδιαίτερα όταν χορηγούνται με τη μορφή συμπληρώματος, μειώνουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, ενώ βελτιώνουν και τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.

   Το όφελος αποδίδεται στο ότι μειώνουν τα επίπεδα της κακής χοληστερόλης (LDL) και τριγλυκεριδίων ορού (μείωση ~25-30%), ενώ παράλληλα βοηθούν στην αύξηση (αύξηση ~3%) της καλής χοληστερόλης (HDL). Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα ενδέχεται να βοηθούν και στη μείωση του λιπώδους ήπατος.

Μουρουνέλαιο & αρτηριακή πίεση

   Τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα έχουν την ιδιότητα να προκαλούν αγγειοδιαστολή. Ως αποτέλεσμα η συστηματική λήψη τους, όπως πολλές μελέτες έδειξαν, μπορεί να μειώσει σημαντικά (~3-5mmHg) τόσο τη συστολική (μεγάλη) όσο και τη διαστολική (μικρή) αρτηριακή πίεση (~2-3mmHg).

Αντιφλεγμονώδης δράση

   Το EPA αποτελεί πρόδρομο μόριο των προσταγλανδινών, ορμόνες που εμπλέκονται σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Η συμπληρωματική χρήση ωμέγα 3 λιπαρών οξέων έχει φανεί ότι βοηθά στη μείωση φλεγμονών και κατ’ επέκταση στη μείωση του πόνου. Με βάση της παραπάνω ιδιότητα, το μουρουνέλαιο έχει φανεί ότι βοηθά στην αντιμετώπιση και θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας, φλεγμονωδών παθήσεων του εντέρου, δυσμορφία των άκρων κ.α..

Υγεία ματιών και δέρματος

   Η βιταμίνη Α αποτελεί μια ισχυρή αντιοξειδωτική βιταμίνη η οποία συμμετέχει στην υγιή και καλή όραση. Έλλειψη της βιταμίνης οδηγεί σε μειωμένη ικανότητα όρασης, ιδιαίτερα τη νύχτα, ενώ η επαρκής λήψη προλαμβάνει ή καθυστερεί την εμφάνιση εκφυλιστικών παθήσεων των ματιών. Τόσο η βιταμίνη Α όσο και τα λιπαρά οξέα βελτιώνουν την υγεία του δέρματος και την όραση, στο σύνολο. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι το μουρουνέλαιο συμβάλει στη ταχύτερη επούλωση και θεραπεία δερματικών παθήσεων όπως είναι τραύματα ή το έκζεμα.

Μουρουνέλαιο, πνευματική λειτουργία και διάθεση

   Το DHA αποτελεί πολύ σημαντικό στοιχείο για την υγιή ανάπτυξη και λειτουργία τόσο του εγκεφάλου όσο και του νευρικού συστήματος. Για το λόγο αυτό η επαρκής λήψη ωμέγα-3 λιπαρών κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης είναι άκρως σημαντική για τη σωστή ανάπτυξη του βρέφους.

  Πολλές μελέτες έδειξαν πως καταστάσεις που σχετίζονται με την εγκεφαλική λειτουργία, όπως είναι η άνοια, η πνευματική και νοητική έκπτωση ακόμη και η νόσος Alzheimer σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την πρόσληψη των ωμέγα λιπαρών οξέων. Επιπλέον της νοητικής εκγρήγορσης, υπάρχουν πολλές αναφορές που συνδέουν την πρόσληψη ωμέγα 3 λιπαρών οξέων με την κατάθλιψη και τη διάθεση, αναδεικνύοντας τα πολλαπλά οφέλη των απαραίτητων λιπαρών οξέων.

Οστική ανάπτυξη, μυοσκελετικό και αρθρώσεις

   Η βιταμίνη D αποτελεί μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που συμμετέχει στο μεταβολισμό του ασβεστίου και την υγιή ανάπτυξη και διατήρηση των οστών. Καθώς ο σύγχρονος τρόπος ζωής δεν επιτρέπει την απαιτούμενη έκθεση στον ήλιο για να συντεθεί η απαραίτητη ποσότητα βιταμίνης D, το μουρουνέλαιο αποτελεί μια εξαιρετική πηγή συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη των παιδιών και εφήβων (οστά και δόντια).

  Όσον αφορά του ενήλικες, το μουρουνέλαιο βοηθά στη διατήρηση της οστικής υγείας ενώ παράλληλα χάρη στα ωμέγα 3 λιπαρά που περιέχει συμμετέχει και στη λίπανση των αρθρώσεων βοηθώντας έμμεσα και άμεσα στην υγεία του μυοσκελετικού συστήματος.

Παρενέργειες και αντενδείξεις

   Παρενέργειες από τη λήψη μουρουνέλαιου και ωμέγα 3 λιπαρών οξέων παρουσιάστηκαν όταν καταναλώθηκαν μεγάλες δόσεις (>3-4γρ./ημέρα) και τα πιο συνήθη συμπτώματα είναι γαστρεντερικού τύπου, όπως ναυτία.

  Καθώς τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα συμμετέχουν στη μηχανισμούς πηκτικότητας του αίματος, η παράλληλη λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων και μουρουνέλαιου αντενδείκνυται καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας.

  Επιπλέον, επειδή τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα επιδρούν στη αρτηριακή πίεση, προσοχή χρειάζεται με την παράλληλη λήψη αντι-υπερτασικής αγωγής ή συμπληρωμάτων που επιδρούν στην αρτηριακή πίεση. Για τους παραπάνω λόγους, καλό θα ήταν να αποφεύγεται η παράλληλη λήψη μουρουνόλαδου και saw palmetto, ginkgo biloba και σκόρδου.

 Όσον αφορά τα έλαια μεγάλων ψαριών και κατ΄επέκταση και του μουρουνέλαιου, παρατηρείται μεγάλη ανησυχία όσον αφορά τη συγκέντρωση σε βαρέα μέταλλα. Ωστόσο τα ψάρια που χρησιμοποιούνται τόσο για την παραγωγή του μουρουνέλαιου όσο και άλλων ιχθυελαίων περιέχουν μικρή συγκέντρωση βαρέων μετάλλων η οποία σε μεγάλο βαθμό, ανάλογα με τη διαδικασία απόσταξης που ακολουθείται, μπορεί έως και να μηδενιστεί.

Το μουρουνέλαιο παχαίνει;

   Παρόλο που το μουρουνέλαιο είναι μια μορφής λάδι, όχι δεν παχαίνει. Η συγκέντρωση λιπαρών που περιέχει είναι πολύ μικρή και δεν επηρεάζει την ημερήσια θερμιδική πρόσληψη.

Μορφές μουρουνέλαιου

   Στο εμπόριο το μουρουνέλαιο υπάρχει τόσο σε μορφή ελαίου όσο και σε κάψουλες. Λόγω του ότι το μουρουνέλαιο έχει μια διακριτή έντονη και για τους περισσότερους άσχημη μυρωδιά, πολλά πόσιμα διαλύματα ενισχύονται με γεύση φρούτων για να είναι πιο εύληπτα. Για τους πιο απαιτητικούς, υπάρχουν και οι κάψουλες που διευκολύνουν σημαντικά τη λήψη του, ιδιαιτέρως από τα μικρά παιδιά.

Πότε το παίρνουμε και σε ποια δόση;

   Η συνιστώμενη ημερήσια δόση ωμέγα-3 λιπαρών οξέων είναι 1 γραμμάριο την ημέρα με τα EPA και DHA να κυμαίνονται από 200 – 800mg, ανεξαρτήτως αναλογίας μεταξύ τους. Ως ανώτερη ημερήσια πρόσληψη ορίζονται τα 3 γραμμάρια. Το μουρουνέλαιο λαμβάνεται συνήθως μαζί ή μετά το φαγητό για καλύτερη απορρόφηση.

Στο κατάστημά μας μπορείτε μεγάλη ποικιλία σε μουρουνέλαια.